Tóm tắt nhanh: Công trình tâm linh như nhà thờ họ, đình, đền, chùa đòi hỏi lớp sơn vừa bền với mưa nắng, ẩm mốc, khói hương, vừa giữ được vẻ trang nghiêm và hài hòa với kiến trúc truyền thống. Nên chọn gam màu ấm, trầm hoặc theo truyền thống của từng nơi, độ bóng vừa phải, dùng hệ sơn phù hợp từng vật liệu (tường vôi vữa, cột gỗ, mái, chi tiết kim loại) và xử lý ẩm, thấm trước khi sơn. Các quyết định về màu nên được thống nhất với ban quản lý hoặc người chủ trì của công trình.
Trước mỗi dịp lễ hội hay giỗ họ, nhiều cộng đồng bắt đầu bàn việc sơn sửa lại nhà thờ, đình chùa. Nhưng công trình này khác nhà ở bình thường: tường dày, nhiều năm không được xử lý thấm, cột gỗ có lớp sơn cũ nhiều đời, mái hiên rộng chịu mưa nắng và khói hương liên tục. Chọn sai loại sơn hoặc sơn khi nền còn ẩm, chỉ sau một đến hai mùa mưa, công sức và kinh phí đóng góp của bà con đã bị lãng phí.
Bài viết này gợi ý cách chọn sơn cho nhà thờ họ, đền chùa và công trình tâm linh: màu sắc, loại sơn theo từng hạng mục, quy trình thi công và lưu ý bảo quản. Nội dung do đội kỹ thuật Sơn Bảy Màu tổng hợp, mang tính tham khảo kỹ thuật, tôn trọng quy định riêng của từng công trình.
Ảnh minh họa: Unsplash
Công trình tâm linh thường kết hợp nhiều vật liệu: tường gạch vữa trát vôi hoặc vữa xi măng, cột và kết cấu gỗ, mái ngói hoặc bê tông giả ngói, chi tiết trang trí đắp nổi, cửa gỗ, hoành phi câu đối. Mỗi vật liệu cần cách xử lý và loại sơn riêng.
Màu sắc ở công trình tâm linh thường gắn với truyền thống, tập quán của dòng họ, tông phái, địa phương. Khi chọn màu, cần trao đổi và thống nhất với ban quản lý, người chủ trì hoặc đại diện dòng họ, nếu công trình là di tích thì cần theo quy định của cơ quan quản lý di tích về tu bổ.
Các gợi ý dưới đây chỉ mang tính tham khảo thẩm mỹ, mỗi nơi có quy ước riêng.
| Hạng mục | Gam màu thường gặp (tham khảo) | Lưu ý kỹ thuật |
|---|---|---|
| Tường chính, mặt tiền | Vàng nhạt, kem, vàng đất, trắng ngà | Dùng sơn ngoại thất bền màu; chọn độ bóng mờ để hợp kiến trúc cổ |
| Cột, cửa, kết cấu gỗ | Nâu trầm, nâu đỏ, đỏ son theo truyền thống | Xử lý mọt, độ ẩm gỗ; dùng hệ sơn gỗ phù hợp theo TDS |
| Chi tiết trang trí, phào, đắp nổi | Màu tương phản nhẹ hoặc đồng bộ với tường | Sơn cọ tỉ mỉ, bảo vệ chi tiết khi sơn tường |
| Nội thất, trần | Kem, vàng nhạt, màu trầm ấm | Chọn sơn dễ lau, chịu muội hương |
| Chi tiết kim loại, hàng rào, cổng | Đen, nâu sẫm, xanh đậm | Làm sạch gỉ và dùng lót chống gỉ trước khi sơn phủ |
Nên tránh màu quá chói hoặc quá bóng ở công trình cổ vì dễ làm mất vẻ trang nghiêm. Màu ấm trầm hợp với mái ngói và cây xanh. Hãy sơn thử một mảng nhỏ, quan sát dưới nhiều thời điểm trong ngày trước khi quyết định.
Dùng nhóm sơn ngoại thất có khả năng chống phai màu, chống rêu mốc và chống thấm theo TDS của nhà sản xuất. Với tường dày, nhiều năm thấm, cần xử lý nền trước, tham khảo nhóm sơn chống thấm.
Nên chọn dòng sơn nội thất có khả năng chùi rửa tốt để lau bớt muội hương, kèm lót kháng kiềm. Khu vực thờ tự thường thắp hương nhiều, cần thông gió tốt để hạn chế muội bám.
Gỗ cần kiểm tra mọt, độ ẩm và lớp sơn cũ trước khi sơn mới. Nếu lớp cũ bong, cần cạo sạch, xử lý và dùng hệ sơn gỗ phù hợp; tham khảo nhóm sơn gỗ. Với cấu kiện cổ có giá trị, nên tham vấn người có chuyên môn bảo tồn trước khi can thiệp.
Cạo gỉ, làm sạch, dùng lớp lót chống gỉ trước khi phủ; tham khảo nhóm sơn chống rỉ. Vị trí ngoài trời cần lớp phủ chịu thời tiết tốt.
Ảnh minh họa: Unsplash
Nên lên lịch thi công tránh dịp lễ, chia khu vực thi công theo thứ tự, thông gió tốt sau sơn để mùi tan trước khi tổ chức lễ. Cần thống nhất trước với ban quản lý về thời gian và phạm vi.
Với tường cũ cần cải tạo, có thể tham khảo thêm bài chống thấm khi cải tạo nhà cũ.
Duy trì thông gió, lau bụi và muội hương định kỳ bằng khăn mềm hơi ẩm, tránh chà mạnh. Kiểm tra mái, máng xối trước mùa mưa. Phát hiện sớm vết ố, rêu, nứt để xử lý cục bộ trước khi lan rộng. Giữ lại thông tin mã màu và loại sơn đã dùng để lần sau dặm vá cho đồng màu.
Về chọn dòng sơn, định mức và báo giá theo diện tích thực tế, vui lòng liên hệ hotline 0906768360 - 0931778862.
Với công trình tâm linh, hãy coi việc xử lý nền ẩm là hạng mục quan trọng ngang với việc chọn màu. Nên lập một bản kế hoạch ngắn gồm hiện trạng, hệ sơn theo từng hạng mục, mã màu và lịch thi công, rồi để ban quản lý xem xét thống nhất trước khi triển khai. Cách này giúp tiết kiệm chi phí đóng góp của cộng đồng và tránh tranh luận về sau.
Không có quy định chung. Nhiều nơi dùng vàng nhạt, kem hoặc trắng ngà cho tường, nâu trầm hoặc đỏ son cho cột và cửa. Hãy thống nhất theo tập quán của dòng họ và hài hòa với mái, cây xanh xung quanh.
Được, nhưng cần làm sạch muội và lớp sơn bong trước, dùng lót phù hợp để muội không thấm ngược lên lớp mới. Về lâu dài nên cải thiện thông gió và vị trí thắp hương.
Tùy yêu cầu thẩm mỹ và truyền thống từng nơi. Sơn bóng nhẹ dễ lau chùi nhưng dễ lộ khuyết điểm bề mặt; sơn mờ trông trầm hơn. Hãy xem thông số độ bóng và hướng dẫn trong TDS.
Việc tu bổ, sơn sửa di tích thường phải theo quy định của cơ quan quản lý. Hãy liên hệ đơn vị quản lý di tích địa phương trước khi triển khai.
Cần tư vấn chọn sơn cho công trình cụ thể, vui lòng liên hệ hotline 0906768360 - 0931778862.
Hotline: 0906768360 - 0931778862 | Website: sonbaymau.com