Nứt Chân Chim Tường: Nguyên Nhân Và Cách Xử Lý Dứt Điểm

Tóm tắt nhanh: Nứt chân chim là các vết nứt nhỏ, mảnh, chạy ngoằn ngoèo như mạng nhện trên bề mặt tường, thường do lớp vữa trát co ngót khi khô quá nhanh, bột trét quá dày hoặc sơn trên tường chưa đủ khô. Phần lớn là nứt bề mặt, không ảnh hưởng kết cấu, nhưng làm mất thẩm mỹ và mở đường cho nước thấm vào. Muốn xử lý dứt điểm phải xác định vết nứt nằm ở lớp nào, xử lý đúng lớp đó rồi mới sơn lại bằng hệ phù hợp.

Bức tường mới sơn được vài tháng, đến một buổi sáng nắng xiên ngang, chủ nhà thấy cả mảng tường hiện lên chi chít đường nứt mảnh như chân chim. Sơn lại một lớp thì vài tháng sau vết nứt lại hiện ra, thậm chí rõ hơn.

Tình trạng này rất phổ biến ở nhà phố, nhất là tường ngoài hướng Tây và các công trình làm gấp. Nếu chỉ sơn đè, tiền sơn và tiền công coi như mất, còn nước mưa vẫn theo các khe nứt ngấm vào gây ố, mốc, phồng rộp. Bài viết này giúp anh chị nhận diện đúng loại nứt chân chim, tìm nguyên nhân gốc và áp dụng cách xử lý dứt điểm theo quy trình mà đội kỹ thuật Sơn Bảy Màu đang dùng tại công trình.

Ảnh minh họa: Unsplash

Nứt chân chim là gì, khác gì nứt kết cấu

Nứt chân chim (còn gọi là nứt mạng nhện, nứt tóc) là các vết nứt rất mảnh, bề rộng cỡ sợi tóc, chỉ vài phần mười milimét, phân bố dày, không theo hướng nhất định. Chúng thường chỉ nằm trong lớp vữa trát, lớp bột trét hoặc lớp sơn.

Ngược lại, nứt kết cấu thường là vết nứt đơn lẻ, rộng hơn, chạy theo đường chéo ở góc cửa, ngang theo dầm, dọc theo cột hoặc tại vị trí tiếp giáp tường với khung bê tông. Vết nứt kết cấu có thể tiếp tục mở rộng theo thời gian do lún, rung động hoặc co giãn nhiệt.

Đặc điểm	Nứt chân chim	Nứt kết cấu
Hình dạng	Mạng lưới nhỏ, ngoằn ngoèo	Đường đơn, có hướng rõ
Bề rộng	Rất mảnh, như sợi tóc	Rộng hơn, có thể nhìn thấy khe sâu
Vị trí	Trải đều trên mảng tường	Góc cửa, chân dầm, giáp cột, giáp tường mới và cũ
Diễn biến	Thường ổn định sau khi vữa co ngót xong	Có thể mở rộng dần
Hướng xử lý	Xử lý bề mặt, dùng hệ sơn có độ đàn hồi	Kiểm tra kết cấu trước, xử lý khe nứt bằng vật liệu chuyên dụng

Nếu vết nứt rộng, có dấu hiệu mở rộng, hoặc xuất hiện kèm cửa kẹt, sàn lún, anh chị nên mời kỹ sư kết cấu kiểm tra trước. Sơn không giải quyết được vấn đề kết cấu.

Nguyên nhân gây nứt chân chim theo từng lớp

Lớp vữa trát

• Co ngót do mất nước nhanh: trát tường dưới nắng gắt, gió mạnh, không tưới ẩm bảo dưỡng khiến bề mặt vữa khô trước lõi bên trong và co lại, tạo mạng nứt.
• Tỷ lệ cấp phối không phù hợp: vữa quá nhiều xi măng, cát quá mịn hoặc lẫn bùn đất làm tăng co ngót.
• Xoa mặt quá kỹ: xoa nhiều làm hồ xi măng nổi lên mặt, lớp mặt giàu xi măng co ngót mạnh hơn.
• Trát quá dày một lần: lớp dày không đều co ngót không đều.

Lớp bột trét

• Trét quá dày: bột trét không được thiết kế để bù độ phẳng lớn. Trét dày một lần dễ nứt khi khô.
• Dùng bột trét nội thất cho ngoại thất: bột nội thất không chịu được chu kỳ nắng mưa, nhanh nứt và phấn hóa.
• Pha nước không đúng tỷ lệ hoặc trộn bột để quá lâu rồi mới dùng.

Lớp sơn

• Sơn khi tường còn ẩm: hơi nước thoát ra làm màng sơn chịu ứng suất, kết hợp co ngót của nền gây nứt.
• Sơn quá dày hoặc pha quá đặc: màng sơn dày khô không đều, dễ nứt mặt.
• Màng sơn lão hóa: sơn ngoại thất kém chất lượng, sau thời gian dài phơi nắng mất độ dẻo, xuất hiện nứt mảnh.

Cách tự kiểm tra vết nứt nằm ở lớp nào

1. Quan sát dưới ánh sáng xiên: chiếu đèn pin song song mặt tường để thấy rõ mạng nứt và phạm vi.
2. Cạo thử một điểm: dùng dao bả cạo nhẹ một ô nhỏ. Nếu chỉ lớp sơn nứt còn bột trét bên dưới liền, lỗi nằm ở lớp sơn. Nếu bột trét cũng nứt mà vữa liền, lỗi ở lớp bột. Nếu nứt ăn tới vữa, lỗi từ lớp trát.
3. Thử băng keo: dán băng keo lên vùng nứt rồi giật mạnh. Sơn hoặc bột bám theo băng keo cho thấy độ bám dính kém, cần cạo bỏ rộng hơn.
4. Đo độ ẩm: dùng máy Protimeter đo nhiều điểm. Độ ẩm cao kéo dài là dấu hiệu tường đang bị thấm, phải chống thấm trước khi xử lý nứt.

Quy trình xử lý nứt chân chim dứt điểm

Đội kỹ thuật Sơn Bảy Màu áp dụng quy trình sau cho tường ngoại thất nhà phố. Với tường nội thất, các bước tương tự nhưng dùng vật liệu nội thất.

1. Làm sạch và cạo bỏ: cạo bỏ toàn bộ sơn, bột trét bị nứt và bong. Nếu nứt ăn sâu vào vữa và lớp vữa bị bở, đục bỏ, trát lại và bảo dưỡng ẩm đúng cách.
2. Chờ tường khô: đo bằng máy Protimeter, chỉ thi công khi độ ẩm tường dưới 16%. Tường mới trát lại cần thời gian khô đủ theo khuyến cáo của nhà sản xuất vật liệu.
3. Xử lý các vết nứt lớn hơn: vết nứt rõ khe nên mở rộng hình chữ V, làm sạch bụi, trám bằng vật liệu trám đàn hồi phù hợp ngoại thất, có thể kết hợp lưới gia cường ở vị trí hay nứt.
4. Trét 1 lớp bột trét ngoại thất: dùng bột trét tường đúng loại ngoại thất, trét mỏng, đều, chà nhám nhẹ khi khô, hút sạch bụi.
5. Sơn 1 lớp lót kháng kiềm: sơn lót kháng kiềm giúp chặn kiềm từ xi măng, tăng bám dính cho lớp phủ.
6. Sơn 2 lớp phủ ngoại thất: ưu tiên dòng sơn ngoại thất có độ đàn hồi, khả năng che vết nứt nhỏ theo TDS của nhà sản xuất. Pha loãng đúng tỷ lệ, lăn đủ hai lớp, không lăn dày một lần.

Ví dụ với hệ sơn Jotun

Lấy Jotun làm ví dụ, hãng có các dòng sơn ngoại thất Jotun với nhiều mức độ bền khác nhau, trong đó có dòng nhấn mạnh tính đàn hồi và che phủ vết nứt nhỏ. Các hãng khác như Dulux, Nippon, Kova, TOA cũng có dòng sơn ngoại thất đàn hồi. Khi chọn, hãy so độ giãn dài, khả năng che vết nứt và độ dày màng khô khuyến nghị trong TDS của từng dòng, thay vì chỉ so tên hãng. Giá từng dòng vui lòng liên hệ hotline 0906768360.

Cần lưu ý: sơn đàn hồi chỉ che được vết nứt nhỏ và ổn định. Vết nứt kết cấu vẫn cần xử lý kết cấu trước. Nếu nền đã bị kiềm hóa, phấn hóa, anh chị có thể đọc thêm bài kiềm hóa và phấn hóa màng sơn để xử lý trước khi sơn lại.

Cách phòng tránh nứt chân chim cho nhà mới xây

Giai đoạn	Việc nên làm	Sai lầm thường gặp
Trát tường	Tưới ẩm tường gạch trước khi trát, trát lớp vừa phải, bảo dưỡng ẩm vài ngày đầu	Trát dưới nắng gắt, không tưới bảo dưỡng
Chờ khô	Để tường khô tự nhiên, đo độ ẩm trước khi bả	Bả và sơn ngay để kịp tiến độ
Bả bột	Dùng đúng bột nội thất, ngoại thất, trét mỏng nhiều lần	Trét dày để bù tường không phẳng
Sơn	Đủ hệ lót, phủ, pha đúng tỷ lệ	Bỏ lớp lót, sơn đặc một lớp dày

Ảnh minh họa: Unsplash

Lời khuyên từ Kỹ sư Bảy Màu

Tại nhiều công trình chúng tôi khảo sát, nứt chân chim hiếm khi do sơn kém mà chủ yếu do giai đoạn trát và chờ khô bị rút ngắn. Vài kinh nghiệm thực tế:

• Đừng sơn đè lên vết nứt: sơn phủ thông thường chỉ che được vài tuần. Khi nền co giãn, vết nứt sẽ hiện lại.
• Tường hướng Tây cần ưu tiên: chênh lệch nhiệt ngày đêm lớn làm vết nứt mở ra khép lại liên tục. Nên chọn dòng sơn đàn hồi và màu sáng để giảm hấp thụ nhiệt.
• Kiểm tra thợ trát: nếu đang xây nhà, hãy yêu cầu tưới ẩm bảo dưỡng tường sau khi trát. Việc này rẻ hơn rất nhiều so với xử lý nứt sau này.
• Chụp ảnh và đánh dấu: với vết nứt nghi ngờ kết cấu, đánh dấu hai đầu vết nứt bằng bút chì, ghi ngày, theo dõi vài tuần xem có dài ra hay không.

Câu hỏi thường gặp

Nứt chân chim có nguy hiểm không?

Phần lớn nứt chân chim chỉ nằm ở lớp hoàn thiện, không ảnh hưởng tới kết cấu. Tuy nhiên ở tường ngoài, các vết nứt cho nước mưa thấm vào, lâu ngày gây ố, mốc và bong sơn. Vì vậy vẫn nên xử lý sớm.

Có thể chỉ sơn chống thấm lên vết nứt là xong không?

Không nên. Cần cạo bỏ lớp yếu, xử lý vết nứt và chờ tường khô. Sơn chống thấm hoặc sơn đàn hồi phát huy tác dụng khi nền chắc và sạch.

Sau khi trát bao lâu thì sơn được?

Thời gian phụ thuộc độ dày lớp trát, thời tiết và khuyến cáo của nhà sản xuất. Cách chắc chắn nhất là đo độ ẩm bằng máy Protimeter, khi dưới 16% mới tiến hành bả và sơn.

Tường nội thất cũng bị nứt chân chim thì xử lý thế nào?

Quy trình tương tự: cạo bỏ lớp nứt, xử lý nền, trét bột nội thất mỏng, sơn lót và hai lớp phủ nội thất. Tường nội thất ít chịu nhiệt hơn nên ít tái phát nếu làm đúng.

Kết luận

Nứt chân chim là lỗi phổ biến nhưng xử lý được dứt điểm nếu tìm đúng lớp gây nứt. Ba lưu ý:

1. Phân biệt nứt bề mặt và nứt kết cấu trước khi quyết định xử lý.
2. Cạo bỏ lớp yếu, chờ tường khô dưới 16% rồi mới trét và sơn lại.
3. Dùng đủ hệ 1 trét, 1 lót, 2 phủ với sơn ngoại thất đàn hồi chính hãng.

Anh chị cần khảo sát vết nứt, tư vấn hệ sơn phù hợp hoặc phối màu ngoại thất, hãy liên hệ đội kỹ thuật Sơn Bảy Màu.

Hotline: 0906768360 | Website: sonbaymau.com

Nguồn tham khảo: TDS của các nhà sản xuất sơn và vật liệu hoàn thiện; tài liệu kỹ thuật về co ngót vữa xi măng. Nội dung được đội kỹ thuật Sơn Bảy Màu diễn đạt lại và bổ sung từ kinh nghiệm thi công.