Tóm tắt nhanh: Sơn lâu khô, dính tay thường do một trong năm nhóm nguyên nhân: thời tiết ẩm hoặc lạnh, sơn quá dày, pha loãng sai, nền còn ẩm hoặc nhiễm dầu, và với sơn hai thành phần là pha sai tỷ lệ hay chất đóng rắn hỏng. Muốn xử lý đúng, cần phân biệt khô bề mặt với khô cứng hoàn toàn, xác định loại sơn và đối chiếu thời gian khô trong TDS của nhà sản xuất trước khi quyết định chờ thêm hay cạo bỏ sơn lại.
Bạn vừa sơn xong cánh cửa, bàn ghế hay sàn nhà, vài ngày sau chạm tay vẫn thấy dính, để lại dấu vân tay, đồ vật đặt lên bị dính chặt? Đây là tình huống khiến cả chủ nhà lẫn thợ thi công lo lắng, vì không biết nên chờ thêm, hay phải cạo bỏ làm lại. Nếu xử lý sai, bạn có thể làm hỏng cả lớp sơn và mất thêm công sức, chi phí. Bài viết giúp bạn chẩn đoán đúng nguyên nhân sơn lâu khô, dính tay theo từng loại sơn và đưa ra cách khắc phục an toàn, theo cách đội kỹ thuật Sơn Bảy Màu vẫn kiểm tra tại công trình.
Ảnh minh họa: Unsplash
Trước khi kết luận sơn bị lỗi, cần biết sơn khô theo từng giai đoạn chứ không khô ngay một lúc. Mỗi giai đoạn có tiêu chí và thời gian khác nhau, được ghi trong TDS của nhà sản xuất.
Khô bề mặt là khi màng sơn không còn dính bụi. Khô sờ tay là khi chạm nhẹ không dính nhưng chưa chịu được lực. Khô cứng (đóng rắn hoàn toàn) là khi màng sơn đạt độ cứng, độ bám dính và khả năng chịu mài mòn như thiết kế. Với sơn nước, thời gian khô hoàn toàn thường dài hơn nhiều so với khô bề mặt. Với sơn dầu và sơn hai thành phần, quá trình đóng rắn còn phụ thuộc phản ứng hóa học nên nhạy hơn với nhiệt độ.
Các con số thời gian khô trong TDS thường đo ở nhiệt độ và độ ẩm tiêu chuẩn, với màng sơn đúng độ dày. Khi trời nồm, nhiệt độ thấp hoặc thông gió kém, thời gian này kéo dài đáng kể. Vì vậy trước khi nghi ngờ sơn lỗi, hãy đối chiếu điều kiện thực tế của công trình với điều kiện ghi trong TDS.
| Nguyên nhân | Dấu hiệu nhận biết | Áp dụng cho | Hướng xử lý |
|---|---|---|---|
| Độ ẩm không khí cao, nhiệt độ thấp | Bề mặt mờ, dính đều toàn bộ | Mọi loại sơn | Tăng thông gió, chờ thời tiết khô, không sơn lớp tiếp theo |
| Sơn quá dày, một lớp | Mặt ngoài khô nhưng bên trong mềm, nhăn da | Sơn dầu, sơn nước, epoxy | Chờ khô lâu hơn; nếu không hết, mài bỏ lớp dày và sơn lại mỏng hơn |
| Pha loãng sai loại, sai tỷ lệ | Màng yếu, dính, mất độ bóng | Sơn dầu, sơn 2K | Dùng đúng dung môi, đúng tỷ lệ theo TDS |
| Nền còn ẩm hoặc nhiễm dầu, sáp | Dính cục bộ, bong từng mảng | Gỗ, kim loại, bê tông | Làm sạch, làm khô nền, thi công lại |
| Sai tỷ lệ pha chất đóng rắn | Dính kéo dài nhiều ngày, mềm | Epoxy, PU hai thành phần | Thường phải cạo bỏ toàn bộ rồi sơn lại đúng tỷ lệ |
| Sơn hết hạn hoặc bảo quản sai | Sơn vón cục, mùi bất thường, khô bất thường | Mọi loại | Không dùng; kiểm tra hạn sử dụng trước khi sơn |
Sơn nước khô nhờ hơi nước bay hơi và các hạt nhựa kết màng. Khi độ ẩm không khí cao hoặc không có gió, nước không bay hơi kịp nên màng sơn lâu khô và dễ dính tay. Pha nước quá nhiều cũng làm màng yếu. Hãy tuân thủ tỷ lệ pha loãng trong TDS và để khô đủ giữa các lớp.
Sơn dầu khô nhờ quá trình oxy hóa và bay hơi dung môi. Gỗ nhiều nhựa, nhiều dầu tự nhiên hay bề mặt chưa làm sạch sẽ cản trở quá trình này. Bạn có thể xem thêm bài màng sơn dầu bị nhăn da để hiểu cơ chế sơn quá dày, và nhóm sơn dầu cùng sơn gỗ để chọn đúng hệ sơn cho đồ gỗ.
Ảnh minh họa: Unsplash
Đây là nhóm nhạy nhất. Sơn hai thành phần chỉ đóng rắn đúng khi trộn đủ tỷ lệ giữa thành phần chính và chất đóng rắn, và khuấy đều. Nhiệt độ thấp làm phản ứng chậm lại, thậm chí dừng. Sàn epoxy sơn vào đêm lạnh hoặc trời nồm nặng thường dính tay nhiều ngày. Với sơn công nghiệp, hãy kiểm tra thêm nhiệt độ tối thiểu để đóng rắn và điểm sương; xem thêm nhóm sơn công nghiệp để chọn dòng phù hợp.
Giả định lớp sơn cần màng khô (DFT) 50 µm, hàm lượng rắn theo thể tích 40%. Độ dày màng ướt cần thi công = 50 / 0,4 = 125 µm (đã tính lại bằng code). Nếu thợ quét dày gấp đôi, màng ướt khoảng 250 µm, lượng dung môi cần thoát ra nhiều gấp đôi và thời gian khô kéo dài, dễ gây khô ngoài mềm trong. Hàm lượng rắn và DFT thật phải lấy theo TDS của sản phẩm.
Tăng thông gió, mở cửa lúc khô ráo, dùng quạt thổi nhẹ vào bề mặt, tránh để nắng gắt chiếu trực tiếp làm khô nhanh bề mặt rồi giữ ẩm bên trong. Không sơn thêm lớp mới khi lớp trước còn dính, vì lớp mới sẽ nhốt dung môi và khiến sơn dính lâu hơn.
Nếu sau thời gian chờ theo TDS bề mặt vẫn dính: với sơn nước và sơn dầu dày quá mức, có thể mài hoặc cạo bỏ lớp dày, làm sạch rồi sơn lại các lớp mỏng. Với sơn hai thành phần pha sai tỷ lệ, gần như không thể cứu bằng cách chờ; cần cạo bỏ toàn bộ, vệ sinh nền rồi thi công lại đúng tỷ lệ. Đây là quyết định tốn kém nên hãy chụp ảnh, ghi lại lô sơn và liên hệ nhà cung cấp để được hỗ trợ kỹ thuật.
Đừng vội cho rằng "sơn kém" khi thấy dính tay. Phần lớn các ca chúng tôi khảo sát liên quan đến thời tiết, sơn quá dày hoặc pha sai tỷ lệ. Trước khi làm lại, hãy chụp ảnh thùng sơn, ghi mã lô, ghi nhiệt độ độ ẩm khi sơn và gửi cho đội kỹ thuật; thông tin này giúp xác định nguyên nhân nhanh và tránh tốn kém.
Nếu đã quá thời gian khô sờ tay và thời gian đóng rắn ghi trong TDS, trong điều kiện thời tiết bình thường mà bề mặt vẫn dính, bạn nên nhờ kỹ thuật viên kiểm tra. Điều kiện nồm hoặc lạnh có thể kéo dài thời gian khô.
Không nên. Nhiệt quá cao làm khô bề mặt rất nhanh, nhốt dung môi bên trong, gây phồng rộp hoặc nhăn da. Thông gió tự nhiên và quạt nhẹ an toàn hơn.
Không nên. Lớp mới sẽ nhốt dung môi của lớp dưới, làm tình trạng tệ hơn. Hãy chờ lớp dưới khô đủ hoặc xử lý lớp lỗi trước.
Nếu chỉ do lạnh hoặc ẩm, có thể khô dần khi điều kiện tốt hơn. Nếu do sai tỷ lệ chất đóng rắn, thường phải cạo bỏ và thi công lại.
Cần hỗ trợ chẩn đoán lỗi sơn tại công trình? Giá và chính sách vui lòng liên hệ hotline để được báo chính xác.
Hotline: 0906768360 - 0931778862 | Website: sonbaymau.com