Sơn bảo vệ thép kho lạnh khác với sơn thép thông thường vì kết cấu luôn tiếp xúc với chênh lệch nhiệt độ lớn, hơi nước ngưng tụ và đôi khi cả chu kỳ rã đông. Ba việc quyết định độ bền của hệ sơn là kiểm soát điểm sương khi thi công, làm sạch bề mặt đến mức yêu cầu của hệ sơn và chọn đúng cấu trúc lót, lớp chức năng, phủ hoàn thiện theo TDS của nhà sản xuất.
Dầm cột thép trong kho lạnh đổ mồ hôi, vài tháng sau xuất hiện vệt rỉ nâu, sơn phồng rộp rồi bong từng mảng. Nước ngưng nhỏ giọt còn có thể làm hỏng hàng hóa bên dưới. Nếu chỉ sơn lại bằng loại sơn thông thường mà không giải quyết gốc rễ là hơi ẩm và nhiệt độ bề mặt, vòng lặp rỉ và sơn lại sẽ tiếp diễn. Bài viết này trình bày cách tiếp cận có hệ thống.
Ảnh minh họa: Unsplash
Khi nhiệt độ bề mặt thép thấp hơn điểm sương của không khí xung quanh, hơi nước ngưng tụ thành giọt trên bề mặt. Trong kho lạnh, vùng chuyển tiếp giữa khu lạnh và khu thường, cửa ra vào hoặc khu vực dàn lạnh là nơi chênh lệch nhiệt độ lớn nhất. Nước ngưng liên tục làm thép rỉ và làm lớp sơn mất bám dính từ bên dưới.
Thép co giãn theo nhiệt độ, còn lớp sơn có hệ số giãn nở khác. Chu kỳ lạnh và ấm lặp lại làm màng sơn bị ứng suất, dễ nứt vi mô ở các góc cạnh và mối hàn, tạo đường cho hơi ẩm xâm nhập.
Nhiều kho lạnh thực phẩm phải vệ sinh thường xuyên bằng nước và hóa chất. Hệ sơn cần chịu được nước, tẩy rửa theo quy trình vệ sinh của cơ sở, nếu không màng sơn sẽ xuống cấp nhanh.
| Khu vực trong kho lạnh | Rủi ro chính | Lưu ý hệ sơn |
|---|---|---|
| Dầm, cột gần cửa ra vào | Chênh lệch nhiệt độ và độ ẩm lớn, ngưng tụ nhiều | Ưu tiên kiểm soát điểm sương, lớp chức năng dày hơn theo TDS |
| Kết cấu gần dàn lạnh | Rã đông, nước chảy, chu kỳ nhiệt | Chọn hệ chịu ngâm nước ngắn hạn và chu kỳ nhiệt |
| Khu tiền xử lý thực phẩm | Rửa thường xuyên, hóa chất vệ sinh | Màng sơn kín, dễ vệ sinh, chịu hóa chất theo TDS |
| Khu hành lang, khu đệm | Ngưng tụ theo mùa | Cân nhắc cải thiện thông gió song song với sơn |
Không có một sản phẩm duy nhất phù hợp mọi kho lạnh. Hệ sơn cần được chọn theo dải nhiệt độ làm việc, môi trường (thực phẩm hay công nghiệp), điều kiện vệ sinh và tuổi thọ yêu cầu. Cấu trúc thường gặp gồm: làm sạch, lớp lót chống rỉ, lớp chức năng (epoxy chịu nước) và lớp phủ hoàn thiện nếu cần chống UV hoặc thẩm mỹ.
Thông số về nhiệt độ làm việc, độ dày màng khô, thời gian khô và sơn lại, điều kiện thi công cần lấy theo TDS của từng sản phẩm, không nên áp số liệu của sản phẩm khác. Bạn có thể xem thêm bài so sánh sơn alkyd và epoxy cho kết cấu thép và sơn giàu kẽm cho kết cấu thép để hiểu vai trò từng lớp.
Ảnh minh họa: Unsplash
Phần tường, nền bê tông giáp kết cấu thép cần được xử lý riêng: đo độ ẩm bằng máy Protimeter, chỉ sơn khi dưới 16%, theo quy trình 1 trét, 1 lót, 2 phủ. Bạn có thể tham khảo danh mục sơn công nghiệp và sơn chống rỉ để chọn nhóm sản phẩm.
Sơn không thay thế được việc kiểm soát nguồn ẩm. Hãy kiểm tra gioăng cửa kho, cải thiện thông gió ở khu đệm, bổ sung bọc cách nhiệt cho dầm cột chịu ngưng tụ nặng nếu thiết kế cho phép. Kết hợp giải pháp cơ khí và hệ sơn đúng cách sẽ kéo dài chu kỳ bảo trì đáng kể. Để tìm hiểu chọn sàn cho khu kho lạnh, bạn có thể xem thêm các bài về sơn epoxy sàn kho lạnh trên website.
Ảnh minh họa: Unsplash
Sau khi sơn xong, hãy nghiệm thu theo từng hạng mục: đo độ dày màng khô tại các điểm đại diện, kiểm tra bằng mắt các vùng góc cạnh, mối hàn, đầu bu lông vì đây là nơi màng sơn thường mỏng nhất. Ghi lại kết quả để làm cơ sở so sánh cho các lần kiểm tra sau. Trong quá trình vận hành, hãy theo dõi các dấu hiệu sớm như vết ố nâu nhỏ, phồng rộp li ti hoặc màng sơn mất bóng cục bộ, vì xử lý cục bộ lúc này sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều so với sơn lại diện rộng.
Với kho lạnh thực phẩm, cần phối hợp với bộ phận an toàn thực phẩm để đảm bảo vật liệu và quy trình vệ sinh phù hợp quy định của cơ sở. Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp TDS và hồ sơ kỹ thuật cho từng sản phẩm dùng trong khu vực tiếp xúc gần thực phẩm.
Hãy lập nhật ký điều kiện thi công (nhiệt độ, độ ẩm, điểm sương, giờ sơn từng lớp) cho từng hạng mục. Khi sau này có sự cố, nhật ký này cho biết sai ở khâu nào, và là cơ sở để điều chỉnh quy trình. Trong kho lạnh đang vận hành, nên sơn theo từng khu, chuyển hàng tạm và đảm bảo thông gió trong thời gian sơn khô.
Có thể nếu khu vực thi công được cách ly, kiểm soát được nhiệt độ bề mặt trên điểm sương và đảm bảo thời gian khô theo TDS. Thông thường nên ngừng khu vực đó trong thời gian sơn và khô để đảm bảo chất lượng.
Phụ thuộc điều kiện thực tế. Môi trường ngưng tụ liên tục và vệ sinh bằng nước thường đòi hỏi hệ epoxy chịu nước. Cần chọn theo TDS và điều kiện làm việc, không nên mặc định dùng sơn thông thường.
Điểm sương là nhiệt độ mà tại đó hơi nước trong không khí bắt đầu ngưng tụ. Nếu bề mặt thép thấp hơn hoặc xấp xỉ điểm sương, nước đọng lại và làm sơn bám kém. Vì vậy cần đo và đảm bảo bề mặt cao hơn điểm sương theo biên độ của TDS.
Nên kiểm tra định kỳ theo kế hoạch bảo trì của cơ sở, tối thiểu sau mỗi mùa ẩm và sau các lần vệ sinh lớn. Phát hiện sớm các điểm phồng, rỉ giúp xử lý cục bộ, tránh sơn lại toàn bộ.
Cần tư vấn hệ sơn cho kho lạnh của bạn? Hotline: 0906768360 - 0931778862 | Website: sonbaymau.com