Tóm tắt nhanh: Ba nhóm sơn gỗ phổ biến hiện nay là NC (nitrocellulose), PU (polyurethane, thường 2 thành phần) và sơn gỗ gốc nước. NC khô nhanh, dễ sửa nhưng màng mỏng, kém bền; PU cứng, bền, chịu trầy và hóa chất tốt nhưng mùi dung môi nặng; sơn gốc nước ít mùi, VOC thấp, phù hợp nhà đang ở nhưng cần kỹ thuật thi công đúng. Chọn theo vị trí: tủ bếp, mặt bàn, sàn gỗ ưu tiên PU hoặc gốc nước cao cấp; đồ nội thất trong phòng ngủ, phòng trẻ em ưu tiên gốc nước; cửa ngoài trời cần hệ có kháng UV. Luôn đo độ ẩm gỗ trước khi sơn và thi công đủ hệ 1 bả, 1 lót, 2 phủ.
Cánh cửa gỗ mới sơn được một năm đã bạc màu, tủ bếp bóng đẹp lúc đầu giờ trầy xước và ố vệt nước, sàn gỗ thì mòn lối đi. Đa số những lỗi này không phải do gỗ xấu, mà do chọn sai loại sơn gỗ cho từng vị trí sử dụng.
Trên thị trường có rất nhiều cái tên: sơn NC, sơn PU, sơn gốc nước, sơn dầu cho gỗ, khiến chủ nhà và cả thợ mới vào nghề dễ nhầm lẫn. Bài viết này của đội kỹ thuật Sơn Bảy Màu so sánh khách quan ba nhóm sơn gỗ PU, NC và gốc nước, giúp bạn chọn đúng cho cửa, tủ, sàn gỗ và nắm quy trình thi công để màng sơn bền đẹp.
Ảnh minh họa: Unsplash
Sơn NC khô bằng cách bay hơi dung môi, không có phản ứng đóng rắn hóa học. Ưu điểm là khô rất nhanh, dễ thi công, dễ sửa chữa cục bộ vì lớp mới có thể hòa vào lớp cũ. Nhược điểm là màng sơn tương đối mỏng, độ cứng và khả năng chịu nhiệt, chịu nước, chịu hóa chất thấp hơn PU, dễ ố vàng theo thời gian. NC thường được dùng cho đồ gỗ ít va chạm hoặc khi cần làm nhanh.
Sơn PU phổ biến trong nội thất là loại 2 thành phần: sơn chính và chất đóng rắn, khi trộn sẽ phản ứng tạo màng liên kết chặt. Màng PU cứng, bền, chịu trầy xước, chịu nước và hóa chất gia dụng tốt, có thể đạt độ bóng cao hoặc mờ tùy dòng. Nhược điểm là mùi dung môi mạnh, cần pha đúng tỷ lệ, hỗn hợp sau khi trộn có thời gian sử dụng giới hạn, thợ cần bảo hộ hô hấp.
Dùng nước làm dung môi chính, gốc nhựa acrylic hoặc PU gốc nước. Ưu điểm nổi bật là ít mùi, VOC thấp, phù hợp thi công trong nhà đang ở, phòng ngủ, phòng trẻ em; nhiều dòng ít bị ố vàng. Nhược điểm là nhạy với độ ẩm và nhiệt độ khi thi công, dễ làm nổi xơ gỗ ở lớp đầu nên cần xả nhám kỹ. Các dòng gốc nước cao cấp hiện nay đã cải thiện đáng kể độ cứng và độ bền.
Ngoài ra, với cửa gỗ, khung gỗ ngoài trời, nhiều công trình vẫn dùng sơn dầu gốc alkyd vì dễ thi công và có tính đàn hồi nhất định; tuy nhiên cần kiểm tra khả năng kháng UV theo TDS.
Bảng dưới đây so sánh ở mức đặc tính chung của từng nhóm. Thông số cụ thể như hàm lượng rắn, thời gian khô, độ cứng, VOC cần đọc theo TDS của nhà sản xuất cho từng sản phẩm:
| Tiêu chí | Sơn NC | Sơn PU 2 thành phần | Sơn gỗ gốc nước |
|---|---|---|---|
| Cơ chế khô | Bay hơi dung môi | Phản ứng đóng rắn hóa học | Bay hơi nước, kết dính nhựa (có dòng 2 thành phần) |
| Tốc độ khô | Rất nhanh | Trung bình | Trung bình, phụ thuộc thời tiết |
| Độ cứng, chịu trầy | Thấp đến trung bình | Cao | Trung bình đến cao tùy dòng |
| Chịu nước, hóa chất gia dụng | Hạn chế | Tốt | Khá đến tốt tùy dòng |
| Mùi, VOC | Cao | Cao | Thấp |
| Ố vàng theo thời gian | Dễ ố vàng | Tùy loại, có dòng chống ố | Nhiều dòng ít ố vàng |
| Sửa chữa cục bộ | Dễ | Khó hơn | Trung bình |
| Ứng dụng gợi ý | Đồ gỗ ít va chạm, làm nhanh | Tủ bếp, mặt bàn, sàn gỗ, cửa trong nhà | Phòng ngủ, phòng trẻ em, nhà đang ở, đồ gỗ nội thất |
Các hãng như Jotun, Dulux, Nippon, Toa, Mykolor, Expo cùng nhiều thương hiệu chuyên sơn gỗ đều có sản phẩm ở các nhóm trên. Bạn có thể xem thêm danh mục sơn gỗ để so sánh theo dòng và yêu cầu TDS khi cần.
Ví dụ giả định về định mức: một bộ cửa gỗ có tổng diện tích cần sơn hai mặt 8 m², sơn phủ có độ phủ giả định 8 m²/lít/lớp, sơn 2 lớp thì cần khoảng 8 × 2 ÷ 8 = 2 lít sơn phủ, chưa tính hao hụt và lớp lót. Số thực tế phải theo TDS của sản phẩm.
Ảnh minh họa: Unsplash
Lỗi hay gặp nhất là pha sai tỷ lệ chất đóng rắn với sơn PU: thiếu đóng rắn thì màng mềm, dính, dễ trầy; thừa đóng rắn thì màng giòn, dễ nứt. Hãy dùng cốc chia vạch, pha đúng tỷ lệ ghi trong TDS và chỉ pha lượng đủ dùng trong thời gian sống của hỗn hợp.
Lỗi thứ hai là trộn lẫn hệ sơn: sơn PU lên lớp NC cũ, hoặc sơn gốc dung môi lên lớp gốc nước mà không kiểm tra tính tương thích, dễ gây nhăn, rộp, bong. Khi sơn lại đồ gỗ cũ mà không rõ hệ sơn cũ, nên thử một mảng nhỏ khuất trước.
Chọn sơn gỗ đúng là chọn theo cách đồ gỗ được sử dụng mỗi ngày, không chỉ theo độ bóng nhìn thấy ở cửa hàng.
Sơn PU gốc dung môi có mùi mạnh và VOC cao trong quá trình thi công, nên cần thông gió tốt, thợ đeo bảo hộ và người nhà, nhất là trẻ nhỏ, tránh xa khu vực sơn. Khi màng đã khô và đóng rắn hoàn toàn, mùi giảm dần. Nếu nhà đang ở, nên cân nhắc dòng gốc nước.
Các dòng gốc nước cao cấp, đặc biệt PU gốc nước 2 thành phần, đã đạt độ bền tiệm cận PU gốc dung môi ở nhiều ứng dụng nội thất. Tuy nhiên mức độ cụ thể khác nhau theo sản phẩm, cần so sánh theo TDS.
Không nên sơn trực tiếp vì dung môi mạnh của PU có thể làm lớp NC cũ nhăn, rộp. Cần chà bỏ lớp NC hoặc dùng lớp lót cách ly theo khuyến nghị của nhà sản xuất, và thử trước trên mảng nhỏ.
Thường do sơn khi độ ẩm không khí cao hoặc gỗ còn ẩm, hơi nước bị giữ lại trong màng sơn, nhất là với sơn khô nhanh như NC. Nên sơn khi thời tiết khô ráo, đo độ ẩm gỗ trước và dùng dung môi chống mờ theo hướng dẫn TDS nếu có.
Không có loại sơn gỗ tốt nhất cho mọi trường hợp, chỉ có loại phù hợp nhất cho từng vị trí. Ba lưu ý quan trọng:
Để tránh hàng giả, hãy mua sơn gỗ tại đại lý uy tín, kiểm tra tem, mã lô và hạn sử dụng. Cần tư vấn chọn hệ sơn gỗ hoặc báo giá, giá sơn vui lòng liên hệ hotline 0906768360 - 0931778862, đội kỹ thuật Sơn Bảy Màu sẵn sàng hỗ trợ.
Hotline: 0906768360 - 0931778862 | Website: sonbaymau.com
Nguồn tham khảo: Tài liệu kỹ thuật (TDS) các dòng sơn gỗ NC, PU và gốc nước của nhà sản xuất; tài liệu hướng dẫn an toàn (SDS) về dung môi và VOC; kinh nghiệm thi công thực tế của đội kỹ thuật Sơn Bảy Màu.