Sơn Nứt Rạn Như Mai Rùa: Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục

Tóm tắt nhanh: Sơn nứt rạn như mai rùa là kiểu nứt chằng chịt chỉ xuất hiện ở lớp màng sơn, không đi sâu vào tường. Nguyên nhân thường gặp là sơn quá dày trong một lớp, phủ lớp sau khi lớp trước chưa khô, pha loãng sai hoặc sơn lên lớp cũ đã giòn cứng. Cách xử lý đúng là cạo sạch vùng nứt, trét phẳng, lót và sơn lại 2 lớp mỏng. Nếu vết nứt chạy thẳng hoặc chéo thì đó là nứt kết cấu, cần xử lý khác.

Bức tường mới sơn được vài tháng, thậm chí vài tuần, bỗng xuất hiện hàng loạt đường nứt nhỏ đan vào nhau như mặt đất khô hạn hay mai rùa. Nhìn từ xa thấy xấu, lại gần thì lớp sơn bong thành từng mảnh nhỏ.

Nguy hiểm hơn, nếu bạn chỉ sơn đè lên, vết nứt sẽ xuất hiện lại và còn nặng hơn, vì nguyên nhân gốc vẫn còn đó. Bài này giúp bạn chẩn đoán đúng loại nứt, hiểu nguyên nhân và xử lý triệt để để không phải sơn đi sơn lại.

Ảnh minh họa: Unsplash

Sơn nứt rạn như mai rùa là gì?

Đây là hiện tượng lớp màng sơn bị nứt thành nhiều mảng nhỏ nối với nhau, giống vảy da cá sấu hoặc mai rùa. Trong chuyên ngành, các dạng này thường được gọi là nứt rạn (crazing, alligatoring hoặc mud cracking tùy mức độ). Điểm chung là vết nứt nằm ở lớp sơn, thường đi hết chiều dày màng sơn nhưng không phải vết nứt của tường.

Hiện tượng này xảy ra khi lớp sơn co ngót hoặc mất độ đàn hồi nhanh hơn lớp bên dưới, khiến lớp trên không còn khả năng giãn theo nền. Kết quả là ứng suất bị giải phóng bằng các vết nứt li ti.

Phân biệt 3 loại nứt hay bị nhầm lẫn

Trước khi xử lý, hãy xác định đúng loại nứt. Bảng dưới đây giúp bạn phân biệt nhanh.

Loại nứt	Hình dạng	Vị trí	Nguyên nhân chính	Hướng xử lý
Nứt rạn màng sơn (mai rùa)	Mạng lưới chằng chịt, mảnh nhỏ	Cả mảng tường, nhất là nơi sơn dày	Sơn dày, chưa khô đã phủ, lớp cũ giòn	Cạo bỏ lớp nứt, trét, lót, sơn lại lớp mỏng
Nứt chân chim do co ngót	Vết mảnh, ngắn, tỏa nhánh	Mặt trát, mặt bột trét	Vữa hoặc bột trét co ngót, trét quá dày	Xử lý vết nứt, trét mỏng nhiều lớp, dùng lót phù hợp
Nứt kết cấu	Đường thẳng, chéo, có thể rộng dần	Cột, dầm, góc cửa, tiếp giáp vật liệu	Lún, giãn nở nhiệt, rung chấn	Cần đánh giá kết cấu, xử lý khe nứt, vật liệu đàn hồi

Với vết nứt tại chỗ tiếp giáp giữa cột bê tông và tường gạch, bạn có thể đọc thêm hướng dẫn xử lý nứt tiếp giáp cột và tường gạch trước khi sơn.

Nguyên nhân gốc khiến sơn nứt rạn

1. Sơn quá dày trong một lớp

Khi một lớp sơn quá dày, bề mặt khô nhanh tạo màng cứng, còn bên dưới vẫn còn dung môi hoặc nước. Quá trình bay hơi tiếp theo kéo màng co lại và nứt. Mỗi sản phẩm có độ dày màng khô khuyến nghị riêng, vì vậy cần đối chiếu theo TDS của nhà sản xuất.

2. Sơn lớp sau khi lớp trước chưa khô đủ

Thời gian chờ giữa các lớp phụ thuộc loại sơn, nhiệt độ và độ ẩm không khí. Trời nồm hoặc mát ẩm làm lớp sơn khô chậm hơn dự kiến, nếu vẫn sơn tiếp theo lịch thợ, lớp trong bị bí và nứt về sau.

3. Pha loãng sai hoặc dùng sai dung môi

Pha quá nhiều nước hoặc dung môi làm giảm chất tạo màng, màng sơn mỏng và yếu. Ngược lại, sơn đặc quá dễ lăn dày. Hãy pha theo tỷ lệ ghi trên TDS và nhãn thùng.

4. Sơn lên lớp cũ đã giòn cứng hoặc lớp khác hệ

Lớp sơn cũ sau nhiều năm bị lão hóa, mất đàn hồi. Khi phủ lớp mới có độ co giãn khác, hai lớp chuyển động không đồng bộ gây nứt. Ngoài ra, sơn gốc dầu và gốc nước không phải lúc nào cũng tương thích khi chồng lên nhau.

5. Bột trét hoặc lớp lót không phù hợp

Trét bột quá dày một lần, bột bị co ngót hoặc bỏ qua sơn lót làm lớp phủ bám kém, dễ nứt rạn. Tham khảo thêm bài sơn lót kháng kiềm và sơn lót thường để chọn lớp lót đúng.

6. Điều kiện thời tiết khi thi công

Nắng gắt, gió mạnh làm bề mặt khô quá nhanh, trong khi nhiệt độ hoặc độ ẩm quá cao làm khô chậm. Cả hai đều dễ dẫn đến lỗi màng. Với mặt tiền, hãy cân nhắc chọn dòng sơn ngoại thất phù hợp khí hậu và thi công đúng khung giờ.

Quy trình xử lý sơn nứt rạn triệt để

Không có cách "sơn che" nào bền cho kiểu nứt này. Quy trình đúng như sau:

1. Đánh giá phạm vi: khoanh vùng nứt, gõ nhẹ để xem lớp sơn bong theo mảng nào. Xác định đây là nứt màng sơn chứ không phải nứt kết cấu.
2. Đo độ ẩm tường: dùng máy Protimeter, độ ẩm tường phải dưới 16% trước khi xử lý và sơn lại. Nếu cao hơn, tìm nguồn thấm và xử lý trước.
3. Cạo bỏ lớp sơn nứt: dùng dao cạo, bàn chải sắt hoặc máy chà nhám đến lớp nền chắc. Không để sót mảng còn bong.
4. Làm sạch bụi: quét và lau sạch bụi, nấm mốc, dầu mỡ.
5. Trét bột: 1 lớp trét mỏng để làm phẳng; nếu cần trét nhiều lần, mỗi lần phải mỏng và khô hẳn.
6. Sơn lót: 1 lớp lót phù hợp nền để tăng bám dính và đồng nhất độ hút.
7. Sơn phủ: 2 lớp phủ mỏng, đều tay, chờ khô theo TDS giữa các lớp.

Tùy chất lượng nền, bạn có thể cần dùng thêm bột trét tường chất lượng tốt để xử lý bề mặt trước khi lót.

Ảnh minh họa: Unsplash

Phòng tránh sơn nứt rạn khi sơn lại

• Sơn nhiều lớp mỏng thay vì ít lớp dày.
• Tuân thủ thời gian chờ giữa các lớp theo TDS, kéo dài hơn khi trời nồm ẩm.
• Pha đúng tỷ lệ, dùng đúng dung môi hoặc nước sạch theo hướng dẫn.
• Kiểm tra độ tương thích khi sơn chồng lên lớp cũ: hệ dầu, hệ nước, sơn bóng, sơn mịn.
• Lấy sơn từ cùng nhà cung cấp, rõ nguồn gốc, tránh hàng pha loãng hoặc kém chất lượng.

Lời khuyên từ Kỹ sư Bảy Màu

Tại công trình, lỗi nứt rạn thường đến từ việc "chạy tiến độ": thợ sơn nhanh để kịp bàn giao, lớp trước chưa đủ khô đã phủ tiếp. Hãy ghi lại giờ sơn từng lớp và để chủ nhà kiểm tra. Nếu thấy vết nứt xuất hiện ngay sau lớp phủ đầu, hãy dừng lại, đừng sơn tiếp lớp thứ hai, vì lớp sau chỉ che tạm vài ngày.

Ngoài ra, nếu tường đã nứt rạn một lần, khả năng cao lớp sơn cũ còn nhiều chỗ chưa bền. Sau khi xử lý cục bộ, nên thử bám dính bằng cách dán băng keo rồi giật nhanh trên vài điểm để xác định phần nào cần cạo thêm. Cùng triệu chứng nhẹ như nổi hạt, sần, bạn có thể xem bài sơn nước bị nổi hạt, sần như vỏ cam để phân biệt lỗi.

Câu hỏi thường gặp

Sơn đè lên vết nứt rạn có được không?

Không nên. Sơn đè chỉ che tạm, vết nứt sẽ lộ lại vì lớp nền bên dưới vẫn yếu và còn mảng bong. Cách bền là cạo sạch vùng nứt, xử lý nền rồi sơn lại theo quy trình.

Nứt rạn như mai rùa có nguy hiểm cho công trình không?

Loại nứt này chủ yếu ảnh hưởng thẩm mỹ và khả năng bảo vệ của màng sơn, không phải nứt kết cấu. Tuy nhiên, màng nứt làm nước dễ thấm vào nền nên về lâu dài có thể gây ẩm, mốc, bong tróc.

Làm sao biết đây là nứt kết cấu chứ không phải nứt màng sơn?

Nứt kết cấu thường là đường thẳng hoặc chéo, dài, có thể rộng dần theo thời gian, nằm tại góc cửa, cột, dầm. Nếu nghi ngờ, hãy nhờ kỹ sư xây dựng đánh giá trước khi sơn.

Sau khi xử lý, bao lâu thì sơn phủ được?

Thời gian chờ phụ thuộc sản phẩm trét, lót và điều kiện thời tiết. Hãy làm theo TDS của từng sản phẩm và chỉ sơn khi bề mặt khô, độ ẩm tường dưới 16%.

Kết luận: 3 lưu ý để không bị nứt rạn lần nữa

1. Phân biệt nứt màng sơn, nứt chân chim và nứt kết cấu trước khi xử lý.
2. Cạo sạch vùng nứt, trét, lót đúng loại rồi mới sơn 2 lớp phủ mỏng.
3. Tuân thủ thời gian chờ và tỷ lệ pha theo TDS của nhà sản xuất.

Cần tư vấn xử lý tường nứt rạn tại công trình của bạn? Hãy gọi Sơn Bảy Màu để được kỹ sư hướng dẫn.

Hotline: 0906768360 - 0931778862 | Website: sonbaymau.com